حسابهای بانکی مازاد مردم بسته میشود؛ ۲۰۰ میلیون حساب در آستانه تعیین تکلیف
- بدون دیدگاه
بانک مرکزی در حال اجرای طرحی برای شناسایی و تعیین تکلیف حسابهای بانکی مازاد است؛ طرحی که بر اساس برآوردهای اولیه میتواند به بسته شدن حدود ۲۰۰ میلیون حساب بانکی منجر شود. معاون اداره مهندسی نرمافزار بانک مرکزی اعلام کرده است که «سامانه حسام» و یک سامانه دیگر قرار است حداکثر تا هفته آینده رونمایی شوند و بخشی از فرایند ساماندهی حسابهای بانکی از طریق آنها انجام خواهد شد.
این طرح در شرایطی مطرح شده که بسیاری از افراد در طول سالهای گذشته چندین حساب بانکی در بانکهای مختلف افتتاح کردهاند و برخی از این حسابها عملاً مورد استفاده قرار نمیگیرند. بانک مرکزی معتقد است ادامه نگهداری چنین حسابهایی، علاوه بر تحمیل هزینه به شبکه بانکی، میتواند ریسکهایی برای صاحبان حساب ایجاد کند.
۲۰۰ میلیون حساب بانکی مازاد در آستانه بسته شدن
علیاکبر یحییپور، معاون اداره مهندسی نرمافزار بانک مرکزی، درباره طرح جدید این بانک توضیح داده است که یکی از اهداف اصلی سامانه حسام، شناسایی حسابهای مازاد و تعیین تکلیف آنها است.
به گفته او، اجرای این طرح در حال حاضر بهصورت آزمایشی و روی جامعهای حدود ۱۰ هزار نفری آغاز شده و هنوز مهلت تعیینشده برای این مرحله به پایان نرسیده است. به همین دلیل، بانک مرکزی همچنان در حال بررسی نتایج و بازخوردهای اجرای اولیه طرح است.
با این حال، برآورد کارشناسان حوزه تنظیمگری و نظارت بانک مرکزی نشان میدهد که در صورت اجرای کامل این فرایند، حدود ۲۰۰ میلیون حساب بانکی میتواند در گروه حسابهایی قرار بگیرد که امکان تعطیلی یا تعیین تکلیف آنها وجود دارد.
البته این عدد به معنای آن نیست که ۲۰۰ میلیون حساب بانکی بدون بررسی و بهصورت یکباره مسدود خواهند شد. هدف اصلی، شناسایی حسابهایی است که مازاد محسوب میشوند و سپس تعیین تکلیف آنها بر اساس قواعد جدید بانک مرکزی است.
سامانه حسام چیست و چه کاری انجام میدهد؟
سامانه حسام قرار است یکی از ابزارهای اصلی بانک مرکزی برای مدیریت حسابهای مازاد باشد. بر اساس توضیحات معاون اداره مهندسی نرمافزار بانک مرکزی، در این سامانه دو فرایند بهصورت همزمان دنبال میشود.
فرایند نخست به شناسایی و بستن حسابهای مازاد مربوط میشود. فرایند دوم نیز به مشتری اجازه میدهد یک حساب را بهعنوان حساب پایه معرفی کند.
اهمیت حساب پایه زمانی مشخص میشود که یکی از حسابهای مازاد فرد بسته شود. در چنین شرایطی، موجودی حسابی که قرار است بسته شود، به حساب پایهای که مشتری معرفی کرده است منتقل خواهد شد. بنابراین، بسته شدن حساب به معنای از بین رفتن موجودی آن نیست.
بانک مرکزی با در نظر گرفتن این سازوکار تلاش کرده است فرایند تعیین تکلیف حسابها را به شکلی انجام دهد که مشتری در زمان انتقال موجودی با مشکل مواجه نشود.
حساب پایه چیست و موجودی حساب بستهشده چه میشود؟
یکی از موضوعات مهم در طرح جدید، امکان معرفی یک حساب بهعنوان حساب پایه است. این حساب در واقع حسابی خواهد بود که مشتری آن را برای دریافت موجودی سایر حسابهای مازاد خود معرفی میکند.
به این ترتیب، اگر یکی از حسابهای فرد در فرایند ساماندهی حسابهای مازاد بسته شود، موجودی آن قرار نیست از بین برود. بر اساس توضیحات بانک مرکزی، موجودی حساب بستهشده به حساب پایه منتقل میشود.
این سازوکار میتواند نگرانی افرادی را که چند حساب بانکی دارند کاهش دهد؛ چراکه هدف طرح، حذف موجودی افراد نیست، بلکه کاهش تعداد حسابهای غیرضروری و ساماندهی آنها است.
کدام حسابهای بانکی مشمول این طرح هستند؟
در مرحله فعلی، تمرکز بانک مرکزی روی حسابهای ریالی اشخاص حقیقی ایرانی است که بهصورت انفرادی افتتاح شدهاند. بنابراین، این طرح در شرایط فعلی تمام انواع حسابهای بانکی را شامل نمیشود.
بانک مرکزی همچنین اعلام کرده است که برای اجرای این سیاست، قواعد مشخصی در هیات عالی بانک مرکزی تصویب شده است. بر اساس این قواعد، در آینده احتمالاً تعداد حسابهایی که یک فرد میتواند افتتاح کند نیز محدود خواهد شد.
به بیان سادهتر، سیاست بانک مرکزی فقط به بستن حسابهای موجود محدود نمیشود و احتمال دارد در آینده، برای افتتاح حسابهای جدید نیز سقف یا محدودیت مشخصی در نظر گرفته شود.
آیا حسابهای تجاری هم بسته میشوند؟
یکی از نکات مهمی که بانک مرکزی درباره این طرح اعلام کرده، مستثنا شدن حسابهای تجاری است.
فعالیتهای تجاری معمولاً به گردش مالی و استفاده از چند حساب یا سازوکارهای بانکی مشخص نیاز دارند. به همین دلیل، بانک مرکزی اعلام کرده است که برای جلوگیری از ایجاد اختلال در فعالیتهای تجاری، حسابهای تجاری در مرحله فعلی مشمول این قواعد نیستند.
در نتیجه، تمرکز فعلی روی حسابهای ریالی اشخاص حقیقی ایرانی است که به شکل انفرادی مورد استفاده قرار میگیرند.
با این حال، این سیاست ممکن است در آینده توسعه پیدا کند. یحییپور اعلام کرده است که پس از مشخص شدن نتایج مرحله نخست، احتمال دارد حسابهای مشترک نیز وارد این فرایند شوند.
چرا بانک مرکزی به دنبال حذف حسابهای مازاد است؟
یکی از دلایل اجرای این طرح، کاهش حسابهایی است که صاحبانشان عملاً از آنها استفاده نمیکنند. داشتن تعداد زیادی حساب بانکی شاید در نگاه اول مشکل خاصی ایجاد نکند، اما از دید بانک مرکزی، حسابهای بلااستفاده میتوانند هزینهها و ریسکهایی را به همراه داشته باشند.
از یک طرف، نگهداری و مدیریت هر حساب برای بانک هزینه دارد؛ حتی اگر موجودی آن بسیار کم باشد و تراکنش قابلتوجهی نیز در آن انجام نشود.
از طرف دیگر، فرد ممکن است حسابی داشته باشد که مدتها از آن استفاده نکرده و حتی به وضعیت آن توجهی نداشته باشد. چنین شرایطی میتواند زمینه را برای سوءاستفاده احتمالی از حساب فراهم کند.
به گفته یحییپور، در برخی کشورها افرادی که تعداد حسابهای بانکیشان از یک حد مشخص بیشتر باشد، مشمول هزینه نگهداری حساب میشوند. در ایران نیز بانک مرکزی با اجرای طرح ساماندهی حسابها به دنبال کاهش حسابهایی است که استفاده مؤثری ندارند.
حسابهای بدون استفاده چه ریسکهایی دارند؟
یکی از هشدارهای مهم بانک مرکزی به موضوع سوءاستفاده از حسابهای بانکی مربوط میشود.
ممکن است فردی یک حساب قدیمی داشته باشد و تقریباً هیچوقت آن را بررسی نکند. در چنین شرایطی، اگر تراکنش غیرعادی یا سوءاستفادهای از حساب انجام شود، صاحب حساب ممکن است دیر متوجه ماجرا شود.
این مسئله زمانی جدیتر میشود که فرد آگاهانه یا ناآگاهانه حساب خود را در اختیار شخص دیگری قرار دهد. در برخی موارد، افراد با هدف دریافت مبلغی پول، اطلاعات یا دسترسی حساب بانکی خود را در اختیار دیگران قرار میدهند؛ بدون اینکه از پیامدهای احتمالی آن اطلاع داشته باشند.
بانک مرکزی هشدار داده است که این موضوع میتواند مشکلات مالی و حتی مالیاتی برای صاحب حساب ایجاد کند.
ارتباط گردش حساب با مسائل مالیاتی
یکی از دلایل تأکید بانک مرکزی بر ریسک حسابهای مازاد، ارتباط اطلاعات بانکی با سایر سامانههای مالی و مالیاتی است.
اگر حساب فردی برای انجام تراکنشهایی استفاده شود که با وضعیت واقعی فعالیت اقتصادی او همخوانی ندارد، ممکن است در آینده لازم باشد درباره این گردش مالی توضیح دهد.
برای مثال، ممکن است فردی حساب خود را در اختیار شخص دیگری قرار داده باشد، اما تراکنشهای انجامشده از طریق آن حساب به نام خودش ثبت شده باشد. در چنین شرایطی، زمانی که اطلاعات مالی به سامانههای مرتبط منتقل میشود، ممکن است صاحب حساب برای توضیح درباره گردش مالی ثبتشده با مشکل مواجه شود.
به همین دلیل، بانک مرکزی توصیه میکند افراد نسبت به حسابهایی که در اختیار دارند و نحوه استفاده از آنها بیتفاوت نباشند.
آیا حسابهای مشترک هم در آینده بسته میشوند؟
در حال حاضر، حسابهای مشترک در اولویت اجرای این طرح قرار ندارند و تمرکز مرحله نخست روی حسابهای انفرادی اشخاص حقیقی ایرانی است.
با این حال، این وضعیت ممکن است در آینده تغییر کند. معاون اداره مهندسی نرمافزار بانک مرکزی اعلام کرده است که پس از بررسی نتایج مرحله نخست و دریافت بازخوردها، احتمال دارد حسابهای مشترک نیز مشمول فرایند ساماندهی شوند.
بنابراین، فعلاً نمیتوان گفت حسابهای مشترک نیز حتماً بسته خواهند شد؛ بلکه تصمیم درباره آنها به نتایج اجرای مرحله نخست و سیاستهای بعدی بانک مرکزی بستگی دارد.
فرایند شناسایی و بستن حسابها چگونه انجام میشود؟
بانک مرکزی اجرای این طرح را از یک مرحله آزمایشی آغاز کرده است. در این مرحله، حدود ۱۰ هزار نفر بهعنوان جامعه آماری در نظر گرفته شدهاند تا فرایند شناسایی و بستن حسابها مورد بررسی قرار گیرد.
هدف از اجرای آزمایشی، بررسی نحوه عملکرد سامانه و دریافت بازخورد پیش از اجرای گستردهتر آن است.
سامانه حسام در این فرایند نقش مهمی دارد و قرار است امکان شناسایی حسابهای مازاد و تعیین حساب پایه را فراهم کند. بنابراین، اجرای طرح قرار نیست صرفاً با یک مسدودسازی ناگهانی انجام شود؛ بلکه سازوکاری برای تعیین تکلیف حسابها و انتقال موجودی آنها نیز در نظر گرفته شده است.
بانک مرکزی چه زمانی سامانههای جدید را رونمایی میکند؟
بر اساس اعلام معاون اداره مهندسی نرمافزار بانک مرکزی، سامانه حسام و یک سامانه دیگر حداکثر تا هفته آینده رونمایی خواهند شد.
رونمایی از این سامانهها میتواند جزئیات بیشتری درباره نحوه اجرای طرح، شناسایی حسابهای مازاد و فرایند تعیین حساب پایه در اختیار کاربران قرار دهد.
از آنجا که مرحله فعلی همچنان در حال اجرا و ارزیابی است، جزئیات نهایی این سیاست ممکن است پس از بررسی نتایج مرحله آزمایشی مشخصتر شود.
اگر چند حساب بانکی دارید، چه کاری انجام دهید؟
اگر چند حساب بانکی دارید، مطرح شدن این طرح به این معنی نیست که باید نگران مسدود شدن فوری حسابها باشید. بر اساس اطلاعات فعلی، بانک مرکزی ابتدا در حال اجرای یک مرحله آزمایشی و بررسی بازخورد آن است.
با این حال، بهتر است حسابهایی را که سالهاست از آنها استفاده نمیکنید، شناسایی کنید و نسبت به وضعیت آنها آگاه باشید. همچنین توصیه میشود اطلاعات حساب بانکی خود را در اختیار دیگران قرار ندهید و اجازه ندهید افراد دیگر برای انجام تراکنشهای خود از حساب شما استفاده کنند.
در نهایت، با راهاندازی سامانه حسام و اعلام جزئیات بیشتر از سوی بانک مرکزی، مشخص خواهد شد که هر فرد دقیقاً با چه تعداد حساب میتواند فعالیت کند و فرایند تعیین حساب پایه چگونه انجام خواهد شد.
جمعبندی
طرح جدید بانک مرکزی با هدف ساماندهی حسابهای بانکی مازاد در حال اجرا است و بر اساس برآورد اولیه، حدود ۲۰۰ میلیون حساب ممکن است قابلیت تعیین تکلیف و تعطیلی داشته باشند. با این حال، این عدد به معنای مسدود شدن یکباره تمام این حسابها نیست و فرایند شناسایی و تعیین تکلیف آنها در حال حاضر بهصورت مرحلهای دنبال میشود.
در مرحله نخست، حسابهای ریالی انفرادی اشخاص حقیقی ایرانی در مرکز توجه قرار دارند و حسابهای تجاری از این قواعد مستثنا شدهاند. همچنین امکان معرفی یک حساب پایه در نظر گرفته شده تا در صورت بسته شدن حسابهای مازاد، موجودی آنها به حساب انتخابشده منتقل شود. در آینده نیز احتمال دارد حسابهای مشترک وارد این فرایند شوند.
در کنار مسائل بانکی، توجه به امنیت حسابها نیز اهمیت زیادی دارد. استفاده از محصولات دیجیتال و تجهیزات ذخیرهسازی مطمئن نیز بخشی از همین موضوع است؛ بهخصوص زمانی که اطلاعات شخصی و کاری روی لپتاپ، کامپیوتر یا حافظههای جانبی نگهداری میشوند. برای اطمینان بیشتر از خدمات پس از فروش و پشتیبانی محصولات دیجیتال، میتوانید هنگام خرید محصولاتی که تحت پوشش گارانتی آونگ قرار دارند، از خدمات و پشتیبانی این مجموعه بهرهمند شوید.
